De grote verschuiving: minder zzp’ers, maar de wens om te starten is groter dan ooit

Een opvallende combinatie en een belangrijke om te begrijpen als je zelfstandig professional bent, of er één wilt worden.

1. Het aantal zzp’ers is gedaald en dat is nieuw

In het laatste kwartaal van 2024 telde Nederland een piek aan zelfstandigen. Maar door de hervatte handhaving op schijnzelfstandigheid is dat aantal in 2025 fors afgenomen.

• Het totaal aantal zzp’ers daalde met circa 80.000 mensen, een afname van 7,3% ten opzichte van de piek.
• Het aandeel zzp’ers in de beroepsbevolking daalde van 11,1% naar 10,3%

En dat is bijzonder aangezien we al jaren alleen maar groei hebben gezien.

Waar zit de grootste daling?

Niet bij hoogopgeleiden, maar juist onder middelbaar opgeleide zzp’ers:

• −11,4% bij middelbaar opgeleiden
• −4,0% bij hoogopgeleiden

Dat duidt erop dat zelfstandigen in beroepen met lagere tarieven en hoger inbeddingsrisico harder geraakt worden.

2. Waarom krimpt de zzp-populatie?

Handhaving op schijnzelfstandigheid

Vanaf 2025 werd duidelijk strenger gecontroleerd. Sommige zelfstandigen stapten terug in loondienst, waardoor het percentage zzp’ers dat terugkeerde tijdelijk zelfs bijna verdubbelde van 2,3% naar 4,4%.

Minder instroom dan tijdens de kraptepiek

In tijden van extreme schaarste (2021–2022) durfden veel werkenden de sprong naar zelfstandigheid te wagen. Nu de markt normaliseert, neemt dat af.

Economische voorzichtigheid

Hoewel de economie licht groeit (+1,2% verwacht in 2026), zijn bedrijven voorzichtiger in hiring. Voor starters betekent dat: minder zekerheid.

3. Maar… de wens om te starten als zzp’er blijft gigantisch hoog

En dat maakt deze verschuiving bijzonder interessant.

Ondanks de daling in het daadwerkelijke aantal zzp’ers, blijft de wens onder werknemers onveranderd sterk:

• 12,6% van de Nederlandse beroepsbevolking wil zzp’er worden
  Dat zijn ongeveer 1 miljoen werknemers.

Ter vergelijking:
Slechts 12% van de huidige zzp’ers wil terug naar loondienst (ca. 120.000).

De ambitie is er dus volop. Het klimaat om te starten is alleen even uitdagender.

Waarom willen zoveel mensen tóch starten?

De Talent Monitor noemt meerdere redenen:

• Autonomie blijft onweerstaanbaar
• Meer mensen willen portfolio‑carrières
• Tarieftransparantie groeit
• AI maakt zelfstandig werken technisch makkelijker dan ooit

Zelfstandig ondernemen blijft dus aantrekkelijk, het systeem eromheen schuurt.

4. Markt verandert: meer concurrentie, minder schaarste

De Talent Monitor laat een duidelijke verschuiving naar een kopersmarkt zien:

• Organisaties ontvangen 4× meer aanbiedingen per opdracht dan tijdens de piek van 2021
• Opdrachten zonder reacties zijn bijna verdwenen
• Zzp’ers worden nog maar ± 15 keer per jaar actief benaderd door opdrachtgevers, het laagste niveau in jaren

Voor professionals betekent dit: de lat ligt hoger dan een paar jaar geleden, zeker voor junioren en generalisten.

5. Wat betekent dit voor jou als zelfstandig professional (of starter)?

Als je al zzp’er bent

• Er is meer concurrentie, dus specialisatie loont.
• Junior rollen verdwijnen sneller, seniority wordt waardevoller.
• Het is belangrijker dan ooit om zichtbaar te zijn (portfolio, personal branding).

Als je wilt starten

• De markt is realistischer, niet onmogelijk.
• Een niche kiezen maakt alles makkelijker: hogere kans op opdrachten, betere tarieven.
• Er is ruimte voor professionals die AI slim inzetten.

Waarom dit hét moment is om slim te ondernemen

De grote verschuiving op de arbeidsmarkt is duidelijk:

• Minder zzp’ers, vooral door handhaving en economische voorzichtigheid.
• Meer concurrentie, vooral in generieke rollen.
• Maar tegelijkertijd: de wens om te starten is groter dan ooit.

Zelfstandig werken blijft aantrekkelijk, maar het vraagt in 2026 meer strategie, focus en professionaliteit dan voorheen.